«Ницы зынди, баззад æрмæст æрхъусын» Ахæм сæргонд ис «Аланикæ»-йы æхсæрдæсæм фестивалы видеоинсталяцитæй иуæн. Архайдтой дзы Цæгат Кавказы музейты минæвæрттæ, арæзт æрцыд аст къайы – аивадон кусæг æмæ музей. Цы хуызы бакуыстой, уый ис фенæн Александр Пушкины номыл Нывкæнынадон аивæдты паддзахадон музейы цæгаткавказаг филиалы. Доны сыр-сыр, хъæды фæлгонц, тымыгъ архайд – æвдисынц 1942 азы цаутæ, Суаргомы хæсты рæстæг. Ам цы хæст уыд, уый у Кавказы ахсджиагдæртæй иу. Тохы чи фæмард, уыдоны нымæц у 667. Видеоинстоляцийы сюжет ист у бынæттон цæрджыты хъуыдыйæ, сæ мысинæгтæй. Куыстытæ гом кæны Майрæмададжы фæлгонц – комы райдиан, кæцы æмбæрзт у тымыгъæй æмæ æвиппайды сæфы изæры талынджы. Тыхст æмæ тас æвдисы сылгоймаджы фæлгонц, уый йæ цасгом æхсы уазал донæй. Цæгат Ирыстоны «Аланикæ» скодта цыппар проекты. Уыдон сты Хетæгкаты Къостайы хæдзар-музейы – «Поэты бар», Зæдæлесчы Нанайы адæмон музейы – «Идауæг», Хетæгкаты Къостайы мемориалон хæдзар-музей Нарыхъæуы – «Коста» æмæ Суаргомы хъахъхъæнджыты музейы – «Ницы зынди, æрмæст ма хъуыд хъусын». Иннæ проекттæ сты нæ сыхаг республикæты, зæгъæм, Цæцæны Лев Толстойы литературон-этнографион музейы – «Толстой сыздæхт станицæмæ». Дагестаны та дыууæ проекты, уыдонæй иу арæзт у Дæллаг Чуглийы палеонтологион музейы – «Адæймаджы æмæ рæстæджы арфмæ». «Аланикæ» арæзт цæуы æхсæрдæсæм хатт, цымыдисаг та уый у, æмæ фестивал ахызт нæ республикæйы арæнтæй, дысвæлдæхтæй бакуыста иннæ республикæты музейтимæ. «Æндæр æвзагыл» – ахæм у фестивалы раныхас. Аивадæн нæй æвзаг, алы адæймаг дæр æй æмбары йæхирдыгонау. Абоны нырыккон аивад йæ разы сæвæрдта ахæм хæс – традицион музейы фæлгæтмæ «бахизын» æмæ уый фæрцы сног кæнын регионы музейты культурон бынтæ. – Бирæты фæнды, цæмæй культура уа æнцон æртасæн, кæйдæр фæндтæ æххæст кæна, фæлæ, мæ хъуыдымæ гæсгæ, кæд культурæйæн ис хæстæ, уæд æрмæстдæр Хуыцауы раз. Уый та уымæн, æмæ нывгæнæг, аивадон кусæг сты ахæм адæм, кæцытæ хъал кæнынц удтæ æмæ нæ бирæ цæмæдæрты æркæсын кæнынц æндæр хуызы. Ацы хъуыдымæ гæсгæ, нывгæнæг у тæлмацгæнæг, уый ног хуызы рахæссы адæмы размæ бæлвырд нывтæ. Адæймаг куы фæкæсы уыцы аивадмæ, уæд йæ хъуыдыкæнынады цыдæр аивы, уый æндæр адæймаджы цæстытæй бакæсы, раздæр цы зыдта æмæ цы федта, уымæ. Уый ахъаз у нæ иудзинадæн, уымæн æмæ нын ис кæрæдзимæ ахаст уый фæрцы аивын. Ахæм хуызы культурæ æххæст кæны Хуыцауы фæдзæхст – иудзинад, – загъта Дзæуджыхъæуккаг æмæ Алайнаг архиепископ Герасим. Равдыст гом уыдзæн рухæны мæйы 30-æм бонмæ. Ныридæгæн фестивалы фæлгæты арæзт проекттæ иууылдæр æххæст не сты, фæлæ сæ кæронбæттæнмæ цæуынц Хъæрæсе-Черкесы æмæ Дагъыстаны.