Дзӕуджыхъӕуы мыхуырӕй рацыдис Джон Фредерик Бэддлийы зындгонд чиныг «Кавказы тызмӕг къуылдымтӕ»-йы (англ. The rugged flanks of Caucasus) фыццаг том (ӕдӕппӕтӕй чиныг арӕзт у дыууӕ томӕй). Йӕ рауадзӕг у Цӕгат Ирыстоны истори ӕмӕ археологийы институт (уагдоны сӕргълӕууӕг — Бзарты Руслан). Чиныг ратӕлмац кодта ӕмӕ йын комментаритӕ ныффыста Хъазиты Э.В. Бэддли уыдис XIX ӕнусы кӕроны англисаг журналист, бизнесмен ӕмӕ Еврази иртасӕг. Йӕ ном хъуыстгонд у Ныгуылӕны — зонынц ӕй, Дард Скӕсӕн, Центрон Ази ӕмӕ Кавказмӕ Уӕрӕсейы хицауиуӕг куыд бацыдис, уыимӕ баст бирӕхуызон ӕрмӕджытӕ ӕмбырдгӕнӕг, систематизатор ӕмӕ мыхуыргӕнӕгӕй. Чиныг арӕзт у Бэддлийӕн йӕ Цӕгат ӕмӕ Хуссар Кавказмӕ балцы тыххӕй фыстытӕй. Ацы регионы иртасӕг уыдис 1879 азӕй 1901 азы ’хсӕн. Чиныгкӕсӕг дзы ссардзӕн хӕххон бӕстӕйы, стӕй Кавказы алыхуызон адӕмты ӕгъдӕутты ӕмӕ цардыуаджы хабӕртты афыст. Уырыссаг ӕвзагмӕ тӕлмацӕй мыхуыргонд цӕуы фыццаг хатт.